الملا فتح الله الكاشاني

131

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

پنج درجه و در حديث آمده كه صدقه السر تطفى غضب الرب و تدفع الخطيئة كما يطفى الماء النار و تدفع سبعين نوعا من البلاء يعنى صدقهء پنهانى غضب ربانى را فرو مىنشاند و دفع گناهان مىكند هم چنان كه آب فرو مىنشاند آتش را و نيز از آن حضرت ( ص ) منقولست كه سبعة يظللهم اللَّه فى ظلة يوم لا ظل الاظله امام عادلا و شاب نشأ فى عبادة اللَّه و رجل قلبه بالمسجد حتى يعود اليه و رجلان تحابا فى اللَّه و اجتمعا على ذلك و تفارقا عليه و رجل دعته امرأة ذات منصب و جمال تفرق منها فقال انى اخاف اللَّه و رجل تصدق بصدقة فاخفاها حتى لا يعلم يمينه ما ينفق شماله و رجل ذكر اللَّه حاليا فغاضت عيناه يعنى هفت كس در سايهء حقتعالى باشند در روزى كه هيچ سايه نباشد الا سايهء او يكى حاكم عادل دويم جوانى كه نشو و نما يافته باشد در عبادت و طاعت خدا سيم مردى كه دل او متعلق باشد به مسجد تا معاودت كند به آن چهارم دو مرد كه دوستى كنند در راه خدا و مجتمع و متفرق شوند به آن پنجم مردى كه زنى صاحب جمال او را به خود دعوت كند و او از وى جدايى گزيند و گويد من از خدا ميترسم ششم مردى كه صدقه بدهد و آن را اخفا كند بر وجهى كه دست راست او نداند آنچه دست چپ او نفقه كرده باشد هفتم ياد خدا كند در خلوت و آب چشم او ريزان شود از ترس خدا و از باقر ( ع ) روايتست كه مراد به * ( إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ ) * زكات فريضه است * ( وَإِنْ تُخْفُوها ) * صدقهء تطوع و در آيه دلالت است بر جواز تولى مالك به مباشرت اخراج صدقه و عدم وجوب حمل آن به امام لقوله تعالى * ( وَتُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ ) * و علامه فرموده كه افعل تفضيل گاه هست كه از براى مساواتست پس افضليت ايتاى مالك آن را بر حمل آن به امام لازم نيايد و نيز استحباب حمل آن به امام منافى استحباب اخفا نيست به جهت امكان جمع بينهما به اين وجه كه دفع آن كند به امام بدون اشعار احدى و در اين قول نظرست اما اولا به جهت آنكه صيغهء افعل حقيقت براى افضليت است و مجازا در غير آن پس عدول به آن نبايد كرد مگر به جهت ضرورت با آنكه تخصيص بهتر است از مجاز و اما ثانيا به جهت منع عدم منافات چه ح اخفا صادق نمىآيد و ديگر آنكه موضع خيرية مركبست از اخفا و ايتاى فقراء و مركب معدوم مىشود بعدم احد اجزاى آن و قوله * ( وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئاتِكُمْ ) * عطفست بر جواب شرط و من براى تبعيض و نزد بعضى من زائده است و اين ضعيفست به جهت ضعف زيادتى آن در اثبات و معنى آنست كه اگر اخفاى صدقات كنيد پس آن بهترست مر شما را از ابدا و در گذرانيم و بپوشانيم از شما و حفص يكفر ميخواند بغيبت يعنى خدا در گذارند و بپوشاند بعضى از گناهان شما را يعنى آنچه مظالم نبود * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ ) * و خدا بدانچه ميكنيد شما از ابداء صدقه و اخفاء ان * ( خَبِيرٌ ) * داناست اين ترغيب است در ابدا و اخفاء